Türkçe dünya dilleri arasında yapı bakımından eklemeli diller grubunda (sondan eklemeli), köken bakımından da Ural-Altay dil grubunun Altay dil ailesi içerisinde yer almaktadır. Ural-Altay dilleri içerisinde yer alan diller arasındaki ilişki daha çok yapısaldır. Bu grupta yer alan Ural dil ailesini oluşturan diller arasındaki akrabalık, araştırmalara sonucunda kesinleşmiştir.
KÖKTÜRKLER VE TÜRK DİLİ Köktürkler’in Türk kültür tarihindeki en önemli yeri, Türkçe’nin bilinen en eski yazılı metinlerinin sahibi olmalarıdır. Orhun vadisinde bulunan Bengü taşlar üzerindeki esrarlı yazının Thomsen’ce okunması üzerine Türkçe’nin en eski yazılı metni olarak bilinen Kutadgu Bilig’in yerine Köktürk bengü taşları aldı. Böylece Türk yazı dilinin tarihi 337 yıl geriye gitmiş oldu. Köktürk Bengü Taşları Çoyr, tarihi bilinen ve bugüne ulaşan Türk yazıtıdır. Bir Köktürk erini ilteriş’e katıldığını anlatan yazıt 687-692 yılları arasında dikilmiştir. 6 satırdan oluşmaktadır. Hoytu Tamir, bu bölgede bulunan metinler diğerlerinden farklı olarak, taş üzerine kazınarak değil, kayalar üzerine boya ile yazılmıştır. 34 parçadan oluşur. 42 satır vardır. Metinlerde Tarduşların başı Köl İç Çor’un Türgiş’lerle savaşması ve Beş Balık’a yapılan seferlerden bahsedilmiştir. 717-720 tarihleri arasında yazıldığı tahmin edilmektedir. Ongin, 719-720 tarihlerinde dikilmiş olan anıt 19 satırdan oluşmaktadır. Anıtta İl İtmiş Yabgu’nun, İlteriş ve Bilge Kağan zamanlarında Türk milleti için nasıl çalıştıklarını ve düşmanla nasıl savaştıklarını anlatır. Köl iç Çor, 723-725 yılları arasında dikilmiştir 29 satırdan oluşmaktadır. Tarduşların başı olan Işbara Bilge Köl İç Çor’un savaşlardaki yiğitliklerini anlatmaktadır. İhe-Aşete, Altun Tamgan Tarkan adına tahminen 724 yılında dikilmiş 10 satırlık küçük bir yazıttır. Tonyukuk, 725-726 yılları arasında dikilmiştir. Bengü taşta Türk milletinin Çin tutsaklığından kurtuluşu ve İlteriş Kağan zamanı ile Kapgan Kağan’ın ilk yıllarında yaptığı savaşlar anlatılmakta; bütün bu olaylarda Tonyukuk’un rolü bilhassa belirtilmektedir. Bilge Tonyukuk Türk hatıra edebiyatının ilk temsilcisi ve ilk Türk tarihçisidir. İki parça halindeki Bengü taşı 62 satırdan oluşmakta, içinde bulunduğu olayları sade ve sanatsız anlatmaktadır. Köl Tigin, 21 Ağustos 732 yılında Bilge kağan tarafından dikilmiştir. Bengü taşta Köktürkler’in birinci dönemindeki ihtişam devrini, daha sonra nasıl zayıflayıp Çin’e tutsak olduklarını, esaretten nasıl kurtulduklarını ve Költigin’in kahramanlıklarla dolu hayatını anlatır. 71 satırdan oluşur. Yazarı Bilge kağandır Bengü taşı Türk edebiyatının sanatkarane üslupla yazılmış ilk eseridir. Lirik ve trajik unsurların iç içe girdiği şaheser bir üslubu yansıtmaktadır. _________________________________ Kaynakça : Türk Dili ve Kompozisyon Bilgileri ( Dr. Ali YAKICI, M. YÜCEL, M. DOĞAN ,V. S. YELOK ) Türk Dili Tarihi (Ahmet B. ERCİLASUN) |